İçeriğe geç
CRAFT

Sosyal medyadan prodüksiyona, reklamdan web tasarımına kadar markanızın dijitaldeki her adımını tek çatı altında yönetiyoruz. Çünkü sizi müşteri olarak değil, partner olarak görüyoruz.

Grafik Tasarım 6 Kasım 2026 10 dakika okuma

Marka Yazı Tipi Nasıl Seçilir? Türkçe Karakter, Lisans ve Okunabilirlik Rehberi

Marka yazı tipi; Türkçe karakter, lisans ve okunabilirlik testlerini geçtikten sonra seçilmelidir. Aile, kesim ve font farkı, tür seçimi, başlık ve gövde eşleştirmesi, İ ve ı kontrolü, OFL ile Google Fonts koşulları, WOFF2 ile web hızı ve marka kılavuzuna işleme adımları bu rehberde.

Marka Yazı Tipi Nasıl Seçilir? Türkçe Karakter, Lisans ve Okunabilirlik Rehberi

Logo onaylandı, sıra yazı tipine geldi. Sunumda kusursuz duran bir font, sitede ğ harfini başka bir yazıyla gösterebilir, Instagram kartında YÖNETİMİ kelimesini YÖNETIMI diye basabilir ya da lisansı web sitesini kapsamadığı için sonradan başınızı ağrıtabilir. İşletmenizin adında İ, Ş ya da Ğ varsa sorun ilk günden tabelaya ve kartvizite de taşınır. Marka yazı tipi beğeniyle başlar; Türkçe karakter, lisans ve okunabilirlik testlerini geçince seçilmiş sayılır. Bu karar kartvizitten web sitesine her yerde yıllarca tekrar edeceği için baştan doğru kurulmalı. Bu rehberde aile, kesim ve font farkını, türlerin çağrışımlarını, başlık ve gövde eşleştirmesini, Türkçe karakter testini, büyük harf hatasını, lisans türlerini, Google Fonts ve OFL koşullarını, okunabilirlik ve web hızı ayarlarını, son olarak kararın marka kılavuzuna nasıl işleneceğini anlatıyoruz.

Yazı tipi ailesi, kesim ve font arasındaki fark nedir?

Kısa cevap: yazı tipi ailesi tasarımın kendisidir, kesim (weight) o ailenin bir ağırlığı ya da stilidir, font ise o kesimi bilgisayarda çalıştıran dosyadır. Google Fonts Knowledge bunu kısa bir örnekle anlatır: Roboto bir yazı tipidir, Roboto Bold bir fonttur. Ayrım günlük işte şu noktalarda karşınıza çıkar:

  • Satın alma: Ücretli yazı tiplerinde ailenin tamamını almamış olabilirsiniz. Elinizdeki lisansın hangi kesimleri kapsadığına bakın.
  • Tasarım araçları: Canva'ya yalnız normal kesimi yüklerseniz kalın ve italik düğmeleri pasif kalır. Kalın dosyayı ayrıca yüklemeniz gerekir.
  • Web sitesi: Klasik yazı tiplerinde her kesim ayrı dosyadır ve ayrı indirilir. Değişken yazı tipi (variable font) ise tüm ağırlıkları tek dosyada toplar.

Hangi yazı tipi türü ne çağrıştırır, markada kaç yazı tipi olmalı?

Kısa cevap: serif daha geleneksel, sans-serif daha sade, slab daha sağlam, script daha kişisel, display daha gösterişli bir etki bırakma eğilimindedir; çoğu marka için bir ya da iki aile yeter. Bunlar kesin psikoloji kuralı değil, kültürden gelen eğilimlerdir. Google Fonts Knowledge bu çağrışımların kitleye, coğrafyaya ve zamana göre değiştiğini hatırlatır, kararı yalnız duyguya dayandırmamayı önerir.

TürGenelde nerede iş görür?Sık görülen çağrışımTürkçe destekli örnek
Serif (harf uçları tırnaklı)Uzun metin, kurumsal başlık, basılı işGelenek, ciddiyetSource Serif 4, Merriweather
Sans-serif (tırnaksız)Web, arayüz, sosyal medya, gövde metniSadelik, güncellikInter, Open Sans
Slab (kalın, köşeli tırnaklı)Başlık, tabela, ambalajSağlamlık, güçlü duruşRoboto Slab, Zilla Slab
Script (el yazısı)Logo, imza, kısa vurguKişisel, zarif tonDancing Script, Great Vibes
Display (gösterişli başlık)Afiş, kampanya başlığı, kapakDikkat çekme, güçlü karakterAbril Fatface, Bebas Neue

Örneklerin tamamı Google Fonts kaydında Türkçe dil desteğiyle listeleniyor. Script ve display türlerini gövde metninde kullanmayın; web.dev de süslü ve el yazısı görünümlü yazı tiplerinden uzak durmayı öneriyor.

Başlık ve gövde nasıl eşleştirilir?

Önce tek aileyle deneyin. Google Fonts Knowledge'ın eşleştirme rehberi de ilk olarak ikinci yazı tipine gerçekten ihtiyaç olup olmadığını sorar. Çoğu markada kalın başlık ve normal gövde, hiyerarşiyi tek aileyle kurar. İkinci aile gerekiyorsa şu ölçülere bakın:

  • Belirgin fark: Birbirine çok benzeyen iki aile hataymış gibi görünür. Serif ile sans-serif gibi açık bir karşıtlık daha temiz durur.
  • Ortak ölçü: Küçük harf yüksekliği ve harf genişliği yakın olsun, iki aile aynı sayfada birbirine yabancı kalmasın.
  • Net görev: Hangi ailenin hangi işi yaptığı yazılı olsun. Gövde metni Türkçe karakterleri eksiksiz olan aileyle dizilsin.

Türkçe karakter testi nasıl yapılır, büyük harf hatası nasıl önlenir?

Kısa cevap: yazı tipini ç, ğ, ı, İ, ş, ö ve ü harfleriyle ve kendi başlıklarınızla gerçek boyutta deneyin; büyük harf hatasını ise sayfada lang="tr" tanımlayıp metni CSS ile büyüterek önleyin. Ünlü bir ada güvenmeyin. Yazım tarihinde Google Fonts'un sitelere sunduğu Lato sürümünde ve Arvo'da ğ, ş ve İ bulunmuyor; Google Fonts'un dil listesinde de bu iki aile için Türkçe görünmüyor.

Eksik harf yedek yazı tipinden (fallback) çizilir. Google Fonts Knowledge buna "fidye notu etkisi" (ransom note effect) diyor: aksanlı harfler kelimenin içinde ayrı durur. Hızlı deneme için Türk alfabesinin 29 harfini de içeren "Pijamalı hasta yağız şoföre çabucak güvendi" cümlesini önce normal, sonra "PİJAMALI HASTA YAĞIZ ŞOFÖRE ÇABUCAK GÜVENDİ" diye büyük harfle yazın. Ardından marka adınızı, İLETİŞİM, İSTANBUL ve DİŞ HEKİMİ gibi sık kullandığınız kelimeleri ekleyin.

Türkçe karakter kontrol listesi

  • İ ve ı: Noktalı büyük İ ile noktasız küçük ı yazı tipinin kendi çizimi olsun. Küçük boyutta i ile ı birbirine karışmasın.
  • Diakritik yüksekliği: Ğ, Ö ve Ü'nün üstündeki, Ş ve Ç'nin altındaki işaretler (diakritik) harfe yapışmasın, kopuk da durmasın.
  • Satır yüksekliği: Sıkı satır aralığında Ğ ve İ üstten, Ş ve Ç alttan kesilebilir. Google Fonts Knowledge çok sıkı aralığı yalnız diakritik yoksa uygun görür. Büyük harfli başlığı iki satır yazıp bakın.
  • Sahte ağırlık: Kalın kesim yüklü değilse yazılım normal harfi kalınlaştırarak taklit eder (faux bold). Harfler tıkanık görünüyorsa gerçek kesimi yükleyin.
  • Yedek yazı tipi karışması: Kelimede tek harfin kalınlığı ya da stili farklıysa o harf başka fonttan geliyordur.
  • fi birleşimi: grafik, profil ve fikir yazın. Bazı fontlarda f ve i birleşir (ligatür) ve i'nin noktası kaybolur; Lora'da bu, dili Türkçe tanımlanmamış metinde görülür. Dili tanımlayın, düzelmezse ligatürü kapatın.

Büyük harf dönüşümü neden YÖNETIMI yazar?

Türkçede i'nin büyüğü İ, ı'nın büyüğü I'dır. Dil bilgisi olmayan yazılım varsayılan eşleşmeyi kullanır ve yönetimi kelimesini YÖNETIMI yapar. JavaScript'teki toUpperCase ile Python'daki upper işlevi de böyle davranır; Türkçe için MDN'nin gösterdiği toLocaleUpperCase("tr") gibi dile duyarlı bir yöntem gerekir.

Web sayfasında çözüm iki adımdır. Sayfanın html etiketinde lang="tr" tanımlı olsun, metni kaynakta normal yazıp CSS'teki text-transform: uppercase kuralıyla büyütün. W3C'nin CSS Text tanımına göre Türkçe eşleşme ancak içerik dili Türkçe olarak bilindiğinde devreye girer ve bu kural kaynak metni değiştirmez. Aynı metin Chrome'da lang="tr" ile YÖNETİMİ, dil tanımı olmadan YÖNETIMI görünür; MDN tarayıcı desteğinin değişebildiğini de belirttiği için canlı sayfayı kontrol edin.

Görselde hata kalıcıdır. Bebas Neue gibi yalnız büyük harf çizilmiş fontlarda küçük i, dil ayarı olmayan araçta noktasız I olarak çıkabilir. Sosyal medya şablonlarında büyük harfli metni klavyeden İ ile yazın, dışa aktarmadan önce i harflerine tek tek bakın.

Yazı tipi lisansları neyi kapsar, ücretsiz font gerçekten ücretsiz mi?

Kısa cevap: her yazı tipi lisansı belirli bir kullanımı kapsar ve "ücretsiz" etiketi tek başına ticari kullanım izni anlamına gelmez; Google Fonts ise ticari kullanıma açıktır. Monotype ve MyFonts lisansları kullanım türüne göre ayırır, son söz ilgili fontun kullanıcı sözleşmesindedir (EULA). Bu bölüm genel çerçevedir, hukuki danışmanlık değildir.

Lisans türüNeyi kapsar?Dikkat edilecek nokta
MasaüstüFontu bilgisayara kurup baskı, logo ve sabit görsel üretmekGenelde kullanıcı sayısına bağlıdır, fontu siteye ya da uygulamaya gömmeye izin vermez
WebFontu @font-face ile sitenin koduna gömmekGenelde tek alan adı ve aylık sayfa görüntüleme sınırı vardır, ajans tek lisansı birden çok sitede paylaşamaz
UygulamaFont dosyasını iOS ya da Android uygulamasına gömmekUygulamada yalnız sabit görsel varsa masaüstü lisansı yeterli olabilir
KurumsalŞirket çalışanlarının fontu ortak kullanmasıMyFonts örneğinde yıllıktır, çalışan sayısıyla fiyatlanır, ajans ve serbest çalışanlar ile web ve uygulama kullanımı kapsam dışıdır

Google Fonts ve OFL neye izin verir?

Google Fonts'un SSS sayfasına göre kütüphanedeki tüm yazı tipleri açık kaynaklı ve ücretsizdir. Ticari üründe, logoda, baskıda, web sitesinde ve uygulamada kullanılabilir. En yaygın lisans SIL Open Font License (OFL), bazı aileler ise Apache ya da Ubuntu Font License ile geliyor. OFL metni ve SSS'si şu çerçeveyi çizer:

  • Fontla ürettiğiniz logo, görsel ve belge OFL'ye tabi olmaz, font adını belirtmeniz de gerekmez.
  • Fontu siteye gömebilir, alt kümesini (subset, yalnız gereken harfleri içeren hafif sürüm) çıkarabilirsiniz. Bu işlem değişiklik sayılır; ayrılmış ad (Reserved Font Name) varsa değiştirilmiş dosya o adla dağıtılamaz.
  • Fontu tek başına satamazsınız, OFL dışında bir lisansla da dağıtamazsınız.
  • Fontu uygulamaya gömüp dağıtırsanız telif bildirimini ve lisans metnini de eklemeniz gerekir.

Ücretsiz font siteleri ve Canva'da sınır nerede?

Ücretsiz font sitelerindeki asıl risk belirsiz lisanstır. DaFont'un SSS sayfası, indirme düğmesinin üstündeki lisans bilgisinin yalnız gösterge olduğunu, lisans yazmamasının da ücretsiz anlamına gelmediğini belirtiyor. Bu yüzden dosyadaki lisans metnini ve tasarımcının sitesini okuyun, demo sürümlerde Türkçe harfleri ayrıca deneyin. İhlal ve şikâyet tarafını sosyal medyada telif hakkı rehberimizde anlattık.

Canva'nın içerik lisansı, kütüphanedeki fontları yalnız Canva içinde ve Canva'dan dışa aktarılan tasarımın parçası olarak kullanmaya izin veriyor. Aynı fontu sitenizde de kullanacaksanız hakkı ayrıca sağlamanız gerekir. Kütüphane içeriği marka tesciline konu edilemez, ancak Canva fontları bu yasağın dışında tutuyor. Kendi fontunuzu marka kitine (Brand Kit) yüklemek için lisansınız buna izin vermeli; MyFonts satıştaki lisanslarının hiçbirinin izin vermediğini yazıyor.

Bilgisayarda yüklü olmak da lisans sayılmaz. Microsoft, Windows'la gelen fontlarla logo yapılmasına izin veriyor, ama bu fontların web sunucusuna kopyalanmasına ya da WOFF biçimine çevrilmesine izin vermiyor. Aynı SSS, bazı üreticilerin sınırlı lisanslı ücretsiz sürümler dağıtıp geniş hakları ayrıca sattığını da hatırlatıyor.

Okunabilirlik ve web hızı için yazı tipi nasıl ayarlanır?

Kısa cevap: gövde metnini 16 piksel civarından ve 1,5 satır aralığından başlatın, siteye yalnız kullandığınız kesimleri WOFF2 biçiminde ve Türkçe harfleri koruyarak yükleyin. Erişilebilirlik standardı WCAG 2.2 sabit bir asgari punto koymaz, metnin yüzde 200'e kadar büyütülebilmesini ister. Aşağıdaki değerleri bu yüzden başlangıç noktası olarak alın.

Okunabilirlik

  • Boyut: Tarayıcıların varsayılan boyutu genellikle 16 pikseldir. MDN ve web.dev, okurun büyütebilmesi için boyutun rem gibi göreli birimle tanımlanmasını önerir.
  • Satır aralığı: MDN, paragraf metni için en az 1,5 önerir. Başlıkta daha sıkı gidebilirsiniz, Türkçe işaretlerin kesilmediğini görmek şartıyla.
  • Satır uzunluğu: web.dev metin sütununu 80 karakterin altında tutmayı önerir.
  • Kontrast: Açık gri ve ince kesim sunumda şık, telefonda zayıf kalır. Oranları web erişilebilirliği rehberimizdeki ölçülerle kontrol edin.
  • Mobil: Sosyal medya görselini tasarım ekranında değil, telefonda gerçek boyutta okuyun.

Web performansı

  • WOFF2: web.dev'e göre Brotli sıkıştırması sayesinde WOFF'tan yüzde 30 daha iyi sıkışır. Yeni projelerde bu biçimi kullanın.
  • Alt küme (subset): Kullanılmayan harfleri çıkarmak dosyayı küçültür, ama Türkçe harfler içeride kalmalı. Google Fonts'ta ç, ö, ü ve ı temel latin diliminde, ğ, ş ve İ ise latin-ext dilimindedir; yalnız ilkini yüklerseniz bu harfler yedek yazı tipine düşer. Ticari fontta önce lisansın alt kümeye izin verdiğine bakın.
  • font-display: Bu ayar font yüklenirken metnin ne yapacağını belirler. swap önce yedek yazı tipini gösterip font gelince değiştirir, optional ise font çok kısa sürede gelmezse yedekle devam eder. web.dev hız önceliğinde optional'ı, fontun görünmesi önceliğinde erken yüklenen swap'ı önerir.
  • Değişken yazı tipi: Çok sayıda kesim kullanıyorsanız mantıklıdır. web.dev tek kesimli dosyalardan genelde daha büyük olduğunu hatırlatır.
  • Kesim sayısı: Sabit bir sınır yok. Çoğu kurumsal sitede normal ve kalın, gerekirse bir ara kesim yeter. Fazlası ek indirme demektir; etkisini Core Web Vitals rehberimizdeki ölçümlerle izleyin.
  • Barındırma: Google Fonts'u Google sunucusundan çağırdığınızda istekte ziyaretçinin IP adresi yer alır. Dosyayı kendi sunucunuzdan sunarsanız Google'a ziyaret verisi gitmez, ama dosya boyutu ve alt küme ayarı size kalır.

Yazı tipi adım adım nasıl seçilir, marka kılavuzuna nasıl işlenir?

Kısa cevap: önce kullanım yerlerini listeleyin, adayları testten geçirin, kazanan aileyi lisans belgesi ve kullanım kurallarıyla birlikte marka kılavuzuna yazın. Kılavuzun genel yapısını logo ve kurumsal kimlik rehberimizde anlattık. Tipografi bölümü için şu sırayı izleyin:

  1. Kullanım yerlerini yazın: Logo, web sitesi, sosyal medya, baskı, sunum, e-posta ve varsa uygulama.
  2. Üç aday seçin: Google Fonts'ta dil filtresini kullanın, ücretli fontta satıcının karakter listesine bakın.
  3. Türkçe testini yapın: Yukarıdaki listeyi marka adınız ve gerçek başlıklarınızla uygulayın.
  4. Lisansı eşleştirin: Her kullanım yeri için lisans türünü işaretleyin, faturayı ve lisans metnini ortak klasörde saklayın.
  5. Hiyerarşiyi kurun: Başlık, alt başlık, gövde, düğme ve dipnot için kesim, boyut ve satır aralığını tabloya dökün.
  6. Gerçek hayatta prova edin: Aynı metni telefonda, kartvizitte, tabelada ve Reels kapağında deneyin.
  7. Yedek yazı tipini belirleyin: Word, sunum ve e-postada marka yazı tipi bulunmadığında devreye girecek yaygın bir font seçin.
  8. Kılavuza işleyin: Aile ve kesim adlarını, kullanım tablosunu, büyük harf kuralını, dosya konumunu ve lisans bilgisini tek sayfada toplayın.
Sahadan not: Yazı tipi işinde en sık atlanan adım teslimdir. Tasarım onaylanır, font dosyaları ve lisans belgeleri ise tasarımcının bilgisayarında kalır. Ekip değiştiğinde aynı yazıyı yeniden kuramayan markalarda görsel bütünlük hızla dağılır.

Aday listesinden kılavuza kadar bu akışı birlikte kurmak isterseniz grafik tasarım ve kurumsal kimlik hizmetimizi inceleyebilirsiniz.

Bu konuda desteğe mi ihtiyacınız var?

Ücretsiz ön görüşmede mevcut durumunuzu birlikte değerlendirelim.

İletişime Geç

Sıkça Sorulan Sorular

Hayır. Logo çoğu zaman özel olarak işlenmiş bir işarettir, kurumsal yazı tipi ise uzun metni taşır. Önemli olan ikisinin yan yana geldiğinde aynı markaya ait görünmesidir.

Kaldırmaz. MyFonts'a göre bir fontu logoda kullanmak için en az masaüstü lisansı gerekir ve üreticinin sözleşmesi ek sınır koyabilir. OFL'li fontlarda ise logo kullanımı için ek izin gerekmez.

Lisansın kimin adına olduğunu kontrol edin, mümkünse markanızın adına düzenletin. MyFonts'ta satın alma sırasında lisans bilgisi alanına müşterinin adı yazılabiliyor ve bu ad faturada lisans sahibi olarak görünüyor. Teslim paketinde lisans belgesini de isteyin.

Her alıcıda görünmez. Can I Email tablosuna göre Apple Mail web yazı tiplerini gösterirken Gmail ve Yahoo Mail göstermiyor. Bültende yaygın bir yedek font tanımlayın, marka yazı tipini gerekiyorsa görselin içinde kullanın.

Dil listesini baştan netleştirin ve aileyi buna göre seçin. Inter ve Open Sans Kiril harflerini de kapsıyor, Arapça için ise genelde Noto Sans Arabic gibi ayrı bir eş aile gerekir. Sağlık turizmi yapan kliniklerde bu kararı tasarımdan önce verin.

Önce güncel sürümü kontrol edin, aynı adlı fontun farklı sürümleri farklı karakter seti taşıyabilir. Eksik sürüyorsa metinlerde Türkçe destekli ikinci bir aile kullanın ya da üreticiden karakter eklenmesini isteyin. Eksik harfi başka fonttan yamamak kelime içinde fark edilir.

BİRLİKTE

BÜYÜYELİM