Sosyal medyadan prodüksiyona, reklamdan web tasarımına kadar markanızın dijitaldeki her adımını tek çatı altında yönetiyoruz. Çünkü sizi müşteri olarak değil, partner olarak görüyoruz.
Sosyal medyada telif hakkı, müzik, fotoğraf, video, yazı tipi ve görselleri sahibinin izni ya da geçerli bir lisans olmadan kullanamamak demektir. İşletme ve hekim hesapları için müzik kütüphaneleri, stok lisansları, yazılı devir, yapay zekâ etiketi ve şikâyet süreci.
Sosyal medyada telif hakkı, paylaştığınız müziğin, fotoğrafın, videonun, yazı tipinin ve metnin sahibinin izni ya da geçerli bir lisans olmadan kullanılamaması demektir. İnternette bulunabilen bir içerik, kullanılabilir olduğu anlamına gelmez; işletme ve hekim hesaplarında içerik tanıtım işlevi taşıdığı için kurallar kişisel hesaplardan daha sıkıdır. Sorun çoğu zaman kötü niyetten değil, “herkes kullanıyor” rahatlığından çıkar: trend bir şarkı, Google'dan alınmış bir görsel ya da lisansı belirsiz bir yazı tipi. Bu rehberde Türkiye'deki temel çerçeveyi, platformların müzik kütüphanelerini, stok görsel lisanslarını, fotoğrafçı ve ajansla çalışırken yazılı devri, yazı tiplerini, yapay zekâ görsellerini, kişinin görüntüsünü kullanmayı ve telif şikâyeti geldiğinde izlenecek yolu anlatıyoruz. Bu yazı hukuki danışmanlık değildir; somut bir uyuşmazlıkta avukata danışmanız gerekir. Amacımız sizi korkutmak değil, her paylaşımdan önce birkaç dakikada yapabileceğiniz bir kontrol alışkanlığı kazandırmak.
Kısa cevap: hayır; bir içeriğe erişebilmeniz, onu kullanma hakkınız olduğu anlamına gelmez. Türkiye'de bu alanı 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) düzenliyor. Kanuna göre eser, sahibinin hususiyetini taşıyan fikir ve sanat ürünüdür; müzik, fotoğraf, video, metin ve tasarımın büyük bölümü bu tanıma girer.
Eseri işleme, çoğaltma, yayma ve dijital ortam dahil umuma iletme hakları münhasıran eser sahibine aittir. Bir videoyu hesabınızda yayınlamak, kanunun diliyle eseri çoğaltmak ve umuma iletmek demektir. Koruma kural olarak eser sahibinin hayatı boyunca ve ölümünden sonra 70 yıl sürer; yani yıllar önce çıkmış bir şarkı da büyük ihtimalle hâlâ korunuyordur.
Kısa cevap: platformun ticari kullanım için ayırdığı kütüphanedeki müzikleri ya da lisansını kendiniz aldığınız müzikleri. Popüler şarkıların platform lisansları büyük ölçüde kişisel kullanım için kurulmuştur. Meta'nın müzik yönergeleri, müziğin ticari ve kişisel olmayan amaçlarla uygun lisans olmadan kullanılmasını yasaklıyor; ihlalde içerik engellenebilir, sessize alınabilir ya da kaldırılabilir.
| Platform | İşletme için güvenli kaynak | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Instagram / Facebook | Meta Sound Collection (Ses Koleksiyonu) | Lisans ticari kullanımı kapsıyor ama yalnız Meta ürünlerinde; müziği YouTube'a ya da sitenize taşıyamazsınız |
| TikTok | Commercial Music Library (Ticari Müzik Kütüphanesi) | İşletme hesabında uygulama içinde yalnız bu kütüphane görünüyor; genel kütüphanedeki şarkılar marka içeriği için önceden lisanslı değil |
| YouTube | YouTube Studio'daki Ses Kütüphanesi | Creative Commons lisanslı parçalarda açıklamada sanatçıya atıf zorunlu |
| Tüm platformlar | Lisansını aldığınız müzik ya da size özel bestelenen müzik | Lisansın hangi mecraları ve reklamı kapsadığını belgeden kontrol edin |
Instagram ve Facebook'ta işletme hesaplarının popüler şarkıların bulunduğu lisanslı kütüphaneye erişimi sınırlı olabiliyor; ne gördüğünüz hesap türüne ve ülkeye göre değişiyor. Kütüphane ve menü adları da zaman zaman değişiyor; buradaki bilgiler yazım tarihindeki durumu yansıtıyor.
YouTube'a yüklenen videolar, hak sahiplerinin verdiği ses ve görüntü referanslarıyla otomatik olarak karşılaştırılıyor. Eşleşme olursa videoya hak talebi düşüyor; hak sahibinin tercihine göre video engellenebiliyor, hak sahibi videoya reklam koyarak gelir elde edebiliyor ya da yalnız izlenme verisini takip ediyor. Hak talebi kural olarak telif ihtarı (strike) değildir; ihtar kaldırma talebiyle gelir ve üç ihtar kanalın kapatılmasına yol açabilir.
Trend bir ses çoğu zaman popüler bir şarkı ya da başka bir kullanıcının orijinal sesidir. Kişisel hesapta sorunsuz görünen bir ses, marka ya da muayenehane hesabında lisans kapsamı dışında kalabilir. Güvenli yol, trendin fikrini ve kurgusunu alıp sesi ticari kütüphaneden seçmek ya da kendi sesinizi kullanmaktır. Trendlere hangi durumda katılmanın uygun olduğunu doktorlar ve trend akımlar yazımızda ele aldık.
Sahadan not: partnerlerimizle çalışırken en sık gördüğümüz durum, Instagram için hazırlanan bir videonun aynı müzikle YouTube'a ve web sitesine de yüklenmesi. Müzik lisansı platforma göre değiştiği için kurguda müziksiz bir ana kopya saklamayı, müziği her mecra için ayrıca eklemeyi öneriyoruz.
Müziğin kurgudaki yerini ve tempoyla ilişkisini video kurgu rehberimizde anlattık.
Kısa cevap: stok görselde hakkınızı lisans metni, sizin için çekilen fotoğraf ve videoda ise yazılı sözleşme belirler. “Ücretsiz” ya da “ödemesini yaptık” demek, her kullanımın serbest olduğu anlamına gelmez.
Hekim hesaplarında stok görselin ayrı bir riski var: stoktaki modeli kendi hastanız ya da ekibiniz gibi sunmak yanıltıcı olur. Kendi ekip ve mekân fotoğraflarınızın neden daha güven verdiğini kurumsal fotoğraf çekimi rehberimizde anlattık.
FSEK'in 52. maddesi açık: “Mali haklara dair sözleşme ve tasarrufların yazılı olması ve konuları olan hakların ayrı ayrı gösterilmesi şarttır.” Yani bir fotoğrafçıya ödeme yapmış olmanız, fotoğrafları her mecrada süresiz kullanabileceğiniz anlamına gelmeyebilir. Kanun, çalışanların işini görürken ürettiği eserlerde hakların aksi kararlaştırılmadıkça işverence kullanılacağını söylüyor; dışarıdan hizmet aldığınız serbest çalışan ya da ajans için ise sözleşmenin ne dediği belirleyici. Sözleşmede şunlar yazılı olsun:
Sahadan not: hesap devralırken en çok sorun çıkaran konu, ham dosyaların kimde kaldığının ve kullanım hakkının yazılı olmamasıdır. İş birliği bittiğinde “bu fotoğrafları kullanabilir miyiz?” sorusunun cevabı çoğu zaman eski e-posta yazışmalarında aranıyor. Sözleşmeye baştan eklenen tek bir paragraf bu belirsizliği çözüyor.
Ajans değişikliğinde bu maddelerin neden önem kazandığını hesap ve erişim devri rehberimizde anlattık.
Kısa cevap: yazı tipinin lisansı kullandığınız mecrayı kapsamalı; yapay zekâ görselinde ise hem aracın kullanım koşullarına hem de platformun etiket kuralına uymalısınız. İki konu da “dosyayı indirdim, kullanırım” rahatlığının en sık görüldüğü yerler.
Ticari yazı tiplerinde lisans genellikle kullanım türüne göre ayrılır: masaüstü lisansı tasarım programında görsel ve PDF üretmeyi, web lisansı fontu sitenizde yayınlamayı, uygulama lisansı ise bir mobil uygulamaya gömmeyi kapsar. Hangi kullanımın hangi pakete girdiği üreticiden üreticiye değişir. Ücretsiz font sitelerindeki “personal use only” ibaresi ise ticari kullanımı dışarıda bırakır.
Google Fonts'taki yazı tipleri açık kaynak lisanslarla sunuluyor ve Google'ın SSS sayfasına göre logo, basılı iş, web ve uygulama dahil ticari kullanıma açık. Bu kütüphanede en yaygın lisans olan SIL Open Font License fontun tek başına satılmasını yasaklıyor; fontla üretilen belge ve görseller ise bu lisansa tabi değil. Font seçiminin kimlikteki yerini logo ve kurumsal kimlik rehberimizde anlattık.
FSEK'te yapay zekâya özel bir hüküm yok. Kanun eseri “sahibinin hususiyetini taşıyan” ürün olarak tanımladığından, insan katkısı olmadan üretilmiş çıktının korunup korunmayacağı Türkiye'de belirsiz. Nisan 2026'da TBMM'ye sunulan bir FSEK değişiklik teklifi yapay zekâ çağına yönelik düzenlemeler öngörüyor; yazım tarihinde komisyonda bekliyor, yasalaşmadı. ABD Telif Hakkı Ofisi ise Ocak 2025 raporunda yalnızca komut (prompt) vermenin yazarlık için yeterli olmadığını belirtti.
Yapay zekâyı içerik üretiminde nerede kullanıp nerede durmak gerektiğini yapay zekâ ile içerik üretimi yazımızda ele aldık.
Kısa cevap: tanınabilir bir kişinin fotoğrafı ya da videosu için, telif meselesinden bağımsız olarak o kişinin izni gerekir. FSEK'in 86. maddesi, resim ve portrelerin tasvir edilenin rızası olmadan umuma sunulamayacağını düzenliyor. Kanunda genel toplantılar ve günlük olaylar gibi istisnalar var; ancak tanıtım içeriğinde bu istisnalara yaslanmak yerine izin almak daha sağlıklı.
Görüntü aynı zamanda kişisel veridir. 6698 sayılı KVKK, kimliği belirli ya da belirlenebilir kişiye ilişkin her bilgiyi kişisel veri kabul ediyor; sağlık verisi ise özel nitelikli kişisel veridir. Bir kişinin hasta olduğunu gösteren görüntü bu yüzden çok daha sıkı kurallara tabi.
Kısa cevap: bildirimi dikkatle okuyun, belgelerinizle haklı olup olmadığınızı kontrol edin ve buna göre içeriği kaldırın ya da itiraz edin. Meta, fikri mülkiyet şikâyetiyle kaldırdığı içerik için bildirim gönderiyor ve şikâyet edenin iletişim yolunu paylaşıyor; ihlali sürdüren hesapları kısıtlayabiliyor ya da kapatabiliyor.
| Soru | Cevap “hayır” ise |
|---|---|
| İçeriği biz mi ürettik, yoksa lisansı ya da yazılı devri elimizde mi? | Lisans alın ya da içeriği değiştirin |
| Müzik bu platformun ticari kütüphanesinden ya da tüm mecraları kapsayan bir lisanstan mı? | Müziği değiştirin ya da müziksiz yayınlayın |
| Görünen her tanınabilir kişinin yazılı izni var mı? | Kişiyi kadrajdan çıkarın ya da izin alın |
| Yazı tipi ve şablon lisansı bu kullanımı kapsıyor mu? | Açık lisanslı bir alternatife geçin |
| Yapay zekâ kullandıysak etiket ve araç koşulları karşılandı mı? | Etiketi ekleyin, gerçek kişi ya da marka çağrışımını kaldırın |
| Kaynak | Güvenli kullanım | Riskli kullanım |
|---|---|---|
| Popüler şarkı / trend ses | Kişisel hesapta, platform kütüphanesinden | İşletme hesabında, reklamda, başka platforma taşıyarak |
| Platformun ticari kütüphanesi | Aynı platformda, lisans koşullarına uygun | Sesi indirip başka platformda ya da sitede kullanmak |
| Ücretsiz stok görsel | Lisans metnine uygun tanıtım görseli | Logo yapmak, kişiyi ürünü onaylıyormuş gibi göstermek |
| “Editorial use only” görsel | Haber ve bilgilendirme içeriği | Reklam ve kampanya görseli |
| Google Görseller'de bulunan görsel | Kaynağa gidip lisansı doğruladıktan sonra | Doğrudan indirip paylaşmak |
| Siparişle çekilen fotoğraf ve video | Sözleşmede yazılı haklar ve mecralar | Yazılı devir olmadan her mecrada süresiz kullanım |
| Yapay zekâ görseli | Araç koşullarına uygun, etiketli, taklit içermeyen | Gerçek kişi, marka ya da hasta izlenimi veren görsel |
Ücretsiz ön görüşmede mevcut durumunuzu birlikte değerlendirelim.
Olabilir. FSEK, eserin tamamen ya da kısmen çoğaltılması hakkını eser sahibine bırakıyor; kullanılan sürenin kısalığı tek başına izin yerine geçmiyor. İşletme hesabında en güvenli yol, müziği ticari kütüphaneden seçmek.
Hayır. Eser sahibinin adını belirtmek iyi bir uygulama ve bazı lisanslarda zorunlu, ancak izin ya da lisans yerine geçmiyor. Önce kullanma hakkınız olmalı; atıf gerekiyorsa lisansın istediği biçimde eklenmeli.
Hesap türünden çok içeriğin işlevine bakmak gerekiyor. Muayenehaneyi, kliniği ya da bir hizmeti tanıtan paylaşım, kişisel profilde olsa bile ticari içerik gibi değerlendirilebilir; TikTok örneğin bir markanın paylaştığı her içeriği ticari içerik sayıyor. Şüphede kaldığınızda ticari kütüphaneyi kullanmak daha az risklidir.
Önermiyoruz. Türkiye'de insan katkısı olmayan çıktının korunması belirsiz olduğu için logonuz üzerinde güçlü bir hak iddia etmekte zorlanabilirsiniz; çıktı başka bir markaya benziyor da olabilir. Logo için tasarımcıyla çalışıp hakları yazılı olarak devralmak daha sağlam bir yoldur.
Genel bir işletmede kişinin yazılı ve açık izniyle mümkün olabilir; izin metninde hangi mecrada ve ne kadar süre kullanılacağı yazmalı. Sağlık alanında ise hasta görüntüsü ve hasta yorumu paylaşmayı önermiyoruz; hem özel nitelikli kişisel veri hem de hekim tanıtım kuralları açısından risklidir.
Her içerik için kaynağı, lisans türünü, kapsadığı mecraları ve belgenin yerini gösteren basit bir lisans kaydı tutulmasını isteyin. Sözleşmede ajansın ürettiği işlerin mali haklarının yazılı ve ayrı ayrı devredildiği, müzik ve font lisanslarının kimin adına olduğu ve ilişki bittiğinde ham dosyaların teslim edileceği yazmalı. Bu kayıt, şikâyet geldiğinde de işinizi kolaylaştırır.
BÜYÜYELİM
